Sagalassos

door Patrick De Rynck, Marc Waelkens, Jeroen Poblome
thema
Sagalassos
Droomstad in de bergen

Sagalassos bevindt zich in het zuidwesten van Turkije, zo’n honderd kilometer ten noorden van Antalya. De antieke stad ligt op een hoogte van 1450 tot 1600 meter. Het is een van de mooiste en meest indrukwekkende archeologische sites in het Middellandse Zeegebied.
Waarom kwamen mensen op deze behoorlijk steile berghellingen wonen? Daar hadden ze in de oudheid goede redenen voor. Veiligheid was er een van, en de overvloed aan natuurlijke bronnen een andere. In de bodem troffen mensen klei aan voor het maken van hoogwaardige keramiek en bouwstenen, en ertsen voor de metaalproductie.
In de bloeitijd van de stad tijdens de Romeinse keizertijd was Sagalassos aangesloten op het Anatolische wegennet en werd zo verbonden met het binnenland en met de zee. Dat alles lokte mensen naar een rijke stad die almaar meer prestige genoot en openstond voor vernieuwing. Zowat tweeduizend jaar geleden stond Sagalassos aan de vooravond van haar grootste bloeiperiode. Ze werd toen definitief opgenomen in het grote Romeinse Rijk. Ambitieuze lokale elitefiguren zagen hun kans. Zij koesterden grootse plannen met hun Anatolische provinciestad. En ze maakten die dromen waar. Het verhaal van Sagalassos is er een van visionair leiderschap en geloof in vooruitgang.
Sagalassos bloeide tot in het midden van de zesde eeuw. Een pestepidemie en twee krachtige aardbevingen luidden het verval in. Vanaf de dertiende eeuw was Sagalassos niet meer dan een desolate spookstad. De afgelegen locatie hoog op een bergflank behoedde de stad gelukkig voor plunderingen.
Pas in het begin van de achttiende eeuw beschreef een Franse dokter haar overblijfselen. In de negentiende eeuw volgde nog een rits ontdekkingsreizigers en wetenschappers die soms prachtige tekeningen en later ook foto’s nalieten. Maar de echte opgraving startte in het begin van de jaren 1990, onder leiding van prof. dr. Marc Waelkens van de K.U.Leuven. Een interdisciplinair team van wetenschappers legt de antieke stad nu al twintig jaar systematisch bloot.
Monumentale architectuurfragmenten, levensgrote beelden van Romeinse goden en keizers en intrigerende objecten: van prehistorische werktuigen en rood beschilderde aardewerken schalen over fragmenten van bronzen standbeelden en olielampen met christelijke motieven tot friesblokken met dansende nimfen en overdadig versierde zuilkapitelen. Een groot deel van deze topstukken mag nu voor de eerste keer het Turkse grondgebied verlaten voor een overzichtstentoonstelling in het Gallo-Romeins Museum van Tongeren.