U bent hier

Een tijdelijk toekomsteninstituut

Een tijdelijk toekomsteninstituut vormt het museum om tot een laboratorium of werkatelier dat twee contexten – die bepaalde aspecten met elkaar gemeen hebben – samenbrengt: kunst en toekomststudies.

Tijdens het voorjaar en de zomer van 2017 presenteert het M HKA een tentoonstelling die 'meer dan een tentoonstelling' wil zijn. Een tijdelijk toekomsteninstituut vormt het museum om tot een laboratorium of werkatelier dat twee contexten – die bepaalde aspecten met elkaar gemeen hebben – samenbrengt: kunst en toekomststudies.

Het initiële idee van de organisatoren, M HKA's senior curator Anders Kreuger en de Antwerpse professionele futuriste Maya Van Leemput, bestond uit het vergelijken van elkaars speculatieve domeinen. Misschien zijn het disciplines, misschien ook niet. Hoe verhouden kunst en toekomststudies zich tot werkelijke kennis? In de kunst wordt het concept en de praktijk van de wetenschap altijd betwist: soms ondergewaardeerd, soms overschat, vaak in conflict met denken en voelen. In toekomststudies is het gewenste kennisobject – de verschillende toekomsten die misschien zouden kunnen bestaan – per definitie altijd afwezig, omdat het nog niet bestaat.

Omdat we de museale presentatievorm in vraag willen stellen, dachten we dat het plezierig en slim zou zijn om zowel kunstenaars als professionele futuristen uit te nodigen (uit deelgebieden zoals alternatieve toekomststudie, design-toekomststudie, postnormale toekomststudie en technologie-toekomststudie) om gedurende een paar maanden bij te dragen tot, en deel te nemen aan, een gemeenschappelijk project. Vandaar de titel: Een tijdelijk toekomsteninstituut.

Vanuit curatorieel oogpunt is het interessant om mogelijke toekomsten als thema van een tentoonstelling te nemen, en over de toekomst van het tentoonstellingmaken zelf na te denken. Vanuit een toekomstperspectief is het interessant om te zien hoe kunstenaars beelden van mogelijke toekomsten kunnen creëren en overbrengen, en de betekenissen en methoden van de toekomststudie op zich in vraag stellen.

Als ordenend principe voor de tentoonstelling besloten we om gebruik te maken van een benadering die haar oorsprong vind in de Manoa School of Future Studies van de Universiteit van Hawaï in Honolulu. Sinds de late jaren 1960 werkt professor James Dator aan een analytisch en scenario-ontwikkelingsmodel, de 'vier toekomsten'.  

Alle medewerkers van Een tijdelijk toekomsteninstituut worden gevraagd rond een van de vier thema's te werken: voortzetting (of aanhoudende groei), ineenstorting (als concept op zich, maar ook als een mogelijk begin van iets nieuws), discipline (hetzij van bovenaf, zoals in autoritaire samenlevingen, of van onderen uit, zoals bij activistische bewegingen) en transformatie (met bijzondere aandacht voor de mogelijke toekomstige rol van kunstmatige intelligentie).

Het is de bedoeling om ervoor te zorgen dat elk toekomstscenario door ten minste een kunstenaar en een niet-kunstenaar wordt behandeld. De tentoonstelling wordt daarom ook georganiseerd in afzonderlijke eenheden, met daarrond een door kunstenaar Alexander Lee (1974, Frans-Polynesië) speciaal in opdracht gebouwde set.

28/04/2017 tot 17/09/2017