U bent hier

Hedendaagse kunstenaars, vervlogen herinneringen

 

In september 2016 start Inspiratie in de Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen. De tentoonstelling toont werk van drie hedendaagse kunstenaars: Jan Fabre, Luc Tuymans en Panamarenko. Daarin leert de toeschouwer op een creatieve manier de inspiratiebronnen en werkprocessen van de kunstenaars kennen. Vervolgens reist de expo vanaf 4 oktober verder door België. Dit project is een samenwerking van Rasa vzw en de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen.

 

De titel geeft al weg waar de tentoonstelling om draait: waar halen de drie bekende kunstenaars hun inspiratie. Herinneringen uit hun jeugd staan centraal. Enkele van hun topstukken gaan met die belevenissen in dialoog. Hoeveel van henzelf zien we weerspiegeld in hun kunstwerken? Toeschouwers ontdekken dit via objecten, boeken, foto’s en citaten uit de jeugd van de kunstenaars. Het project is een echte kijk- en belevingservaring. Het educatieve gehalte ligt hoog.

 

De betekenis van hedendaagse kunst

 

© Panamarenko - Barada Jet (zeefdruk)

 

Vaak hebben mensen het moeilijk met de onderliggende betekenis van hedendaagse kunst. Daarom is het boeiend dat de tentoonstelling focust op de inspiratiebronnen die kunstenaars tot dit werk leiden. Een kunstwerk begrijpen is niet altijd even gemakkelijk. Vaak is er ook niet één betekenis. Even vaak vloeit een kunstwerk uit een onbewust proces waarvoor de kunstenaar zelf geen verklaring heeft.  

 

Dat volgt uit het vaak niet figuratieve karakter van hedendaagse kunst. In portretkunst of historieschilderkunst, de belangrijkste kunstvormen van de zestiende eeuw, was de betekenis van een werk sneller duidelijk. Vandaag draait het meer om het choqueren, kritiek geven, opvallen. Hedendaagse kunstenaars zoeken de grens op van wat algemeen als toegankelijk wordt beschouwd.

 

Authentieke vervalsingen

 

© Luc Tuymans - The Valley

 

De drie tentoongestelde artiesten doen dat elk op een unieke manier. Panamarenko neemt deel aan happenings. Daarin ligt de nadruk op het creatieproces. Het is niet het einddoel dat telt, maar de weg er naartoe. In plaats van zich af te zonderen in hun atelier, begeven de deelnemende kunstenaars zich vaak tussen het publiek. Dit moderne concept ontstond in 1957 met Allan Kaprow, ook wel de vader van de happenings genoemd. Voor Panamarenko is het poëtische in kunst een fundamenteel gegeven. Kunst moet verbeelding uitstralen en dat ontdek je in de vorm, en niet in de inhoud. Nutteloosheid is een voorwaarde. Dit maakt zijn werken maatschappijkritisch: zijn constructies gaan in tegen het nuttigheidsdenken.

 

Ook Jan Fabre zoekt interactie met de toeschouwer op; hij verkent de intieme band tussen kunstwerk en kijker. Fabre is niet alleen kunstenaar, maar ook theatermaker en auteur. Zijn werken op het toneel worden wel eens levende installaties genoemd. De man staat bekend om zijn grensoverschrijdende werken. Fabre wil reactie uitlokken. Zijn kunst zorgt meer dan eens voor ophef onder het publiek.

 

Luc Tuymans is tegen een absoluut waarheidsgehalte van kunst. Dit maakt het achterhalen van betekenis in zijn werk een stuk moeilijker. Hij verzet zich tegen transparante beelden of betekenis. Zijn werken krijgen vaak de noemer authentieke vervalsingen. Hiermee wil hij zeggen dat alle kunst verwijst naar andere beelden. Niets is authentiek. Om dat kracht bij te zetten, is zijn werk vaak ontleend aan bestaande foto’s. Daarbij gebruikt hij fotografische methodes, zoals afsnijdingen en omkaderingen. Een politiek geladen aura is zelden veraf.

 

Intens kennis maken met hedendaagse kunst

 

© Jan Fabre

 

De openingstentoonstelling gaat op 15 september van start in de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen. De initiatiefnemer is Rasa vzw. Zij organiseren tentoonstellingen met een intieme interactie tussen kunstenaars en bezoekers. Voor jong en oud werkt de vzw een artistiek en educatief concept uit waarbij kunstliefhebbers op een langzame, intense manier kennismaken met hedendaagse kunst. De reizende tentoonstelling trekt na Antwerpen onder ander naar Roeselare, Kapelle op den bos, Sint-Niklaas, Genk en Boom.